Genealogische gevelroute door Enkhuizen

Na mijn bezoek aan Enkhuizen een aantal weken geleden, hoorde ik dat een ver en mij onbekend familielid onderzoek heeft gedaan naar de geschiedenis van de familie Sterk en de stamboom, voor zover bekend, op het internet heeft gezet. Zo blijken mijn roots herleidbaar tot Frans Dirckz (Sterk), die in 1660 werd geboren en woonde in de belangrijke havenstad Enkhuizen achter….. de Drie Groene Eikels.

Geen onverwachte verwantschap dus met de tsarenfamilie, de Habsburgers, Napoleon of Michiel de Ruyter, neen, niet aan deze kant van mijn familie. Mijn vroegst bekende voorvader daar heette gewoon Frans Dirckzoon en hij woonde achter de Drie Groene Eikels. Wie wordt daar niet enthousiast van? Ik wel, dus ik ging terug naar Enkhuizen om alle straten waarvan bekend is dat mijn familie er heeft gewoond of gewerkt te bezoeken. Te beginnen natuurlijk met:

onder de toren van de Zuiderkerk.

Straatnamen in Enkhuizen klinken soms absurder dan Wim T. Schippers ze kan bedenken en zijn een vermakelijke bron van verwondering. De Drie Groene eikels is waarschijnlijk vernoemd naar een huis dat hier in de buurt stond en drie groene eikels op de gevel of op een uithangbord had staan. Zo kent Enkhuizen ook de straten Hoerejacht, Olifantsteiger, Vierbeentjes, Meidenmarkt en veel meer van dit soort raadselachtige namen. Op de site overstraatnamen.nl wordt een aantal van die namen opgesomd en geprobeerd de herkomst te verklaren.

Volgende in de rij is Wouter Fransz. Sterk. Geboren 1701, overleden in 1780. Verder niets bekend van de man, behalve dat hij is overleden in ’t Buertje, een plek die ik niet heb kunnen terugvinden.

Pieter Woutersz. Sterk dan. Geboren in 1739 en overleden in 1797. Hij woonde op het Hoornse Veer, een klein straatje aan het water aan de overkant van de Vette Knol. Nog zo’n prachtige Enkhuizer straatnaam en de plek waar de oude ijsfabriek staat.

De volgende is Wouter Sterk, geboren 1772, overleden 1839. Van beroep kuiper. Vermoedelijk waren zijn vader en grootvader dat ook, maar hij is de eerste bij wie zijn beroep is ingevuld. Hij was dan ook mede-oprichter van het kuipersgilde van Enkhuizen. Eén van hun gildepenningen ligt nog altijd onbereikbaar als roofkunst in de Oekraïne.

Kuiper: een ambachtelijk vak en ondanks dat kuiperij ook een synoniem is voor onbetrouwbare en corrupte activiteiten, zijn er natuurlijk ook eerzame en zelfs poëtische kuipers geweest. Zoals degene die op het uithangbord bij zijn werkplaats schreef:

Waar heeft men grooter kunst ter weereld ooyt gevonde als daer men hout te saam heeft digt gebonde.

Wouter woonde aan de Westerstraat. Een lange winkelstraat, die dwars door het centrum van de oude stad loopt. Van de Koepoort voorbij de Westerkerk en tot aan de Breedstraat.

Een greep uit de vele gevels die er te zien zijn, allemaal gebouwd in de 17e en 18e eeuw.

En er uitgelicht, de gevel met de tabaksvergunning:

waarachter zich een prachtige ouderwetse tabakszaak bevindt. Ik rook niet meer en heb daar eigenlijk niets meer te zoeken, maar wat roken die winkeltjes toch altijd lekker…..

Ik maak me wel zorgen over de komende feestdagen. Baardmannen doen rare dingen tegenwoordig, ook tegen baardmannen. Is het iemand bekend of de kerstman vermist wordt….of moeten we vrezen dat hijzelf een lone wolf is geworden en zich gevestigd heeft drie hoog achter in de Westerstraat?

Aan de oude Gracht, hier met een klimmende kat als gevelversiering, heeft Wouter op 14 november 1807 een afdak en een erf gekocht voor de somma van twaalf gulden.

Dan volgt Pieter Sterk, geboren in 1843 en overleden in 1926. Kuiper en werkman. Vaak verhuisd, want hij heeft gewoond op de Princestraat, de Sint Janstraat, N (ieuwe) Boerenvet, de Drie Banen en de Breedstraat.

De Prinsenstraat, die in de stamboom nog Princestraat wordt genoemd. De plek waar voorvader Sijbrand gewerkt heeft als kuiper en later woonde zijn zoon Pieter dus hier. De Prinsenstraat zit hier op de hoek van het waaigat – ik wil niet weten wat dat is – en komt aan de andere kant uit op de Prinsengracht, waar een nostalgisch snoepwinkeltje zit, achter de gevel op de hoek van de straat.

De drie Banen grenzend aan de Paulus Potterstraat, vernoemd naar de jong gestorven Enkhuizer schilder die hier zo mooi op de gevel is afgebeeld.

De Breedstraat, met het stadhuis en Vondels klink-dicht over het kanon het Roode Paert dat eronder staat. Tijdens een vuurgevecht met een Duinkerker kaper in 1622, Frans Dirckz. moest nog geboren worden, vloog dit kanon door de lucht en landde op het dek van de Enkhuizer kapitein Volckaert Kanonijx.

En de Sint Janstraat die uitkomt op de oude haven en kijkt naar de drommedaris. De volgende generaties Sterk komen alweer dichterbij de twintigste eeuw. Mijn overgrootvader was geen kuiper meer, maar een schoenmaker. Geboren in 1875 en overleden in 1954. Geen idee waar hij woonde . En zijn zoon, mijn opa, was kapper in Hilversum.

Geen onwelriekende kuiperijen meer aan het einde van de stamboom, maar frisse odeurtjes uit de verstuiver van een kapper, die eind jaren zestig van de vorige eeuw niet deed aan “…kleine stukjes eraf…” knippen of “….achter een beetje lang laten…”. Als je dat vroeg, dan werd je ongeknipt naar huis gestuurd. En leg dat maar eens uit aan je moeder.

Zomers Enkhuizen, ik ben blij het ontdekt te hebben. Zou het kleine Sterkengebroed zich vroeger ook zo in de haven vermaakt hebben?